Czy Chiny są nowym eksporterem technologii LNG? 

W ostatnich latach coraz częściej słyszycie to pytanie na platformach branżowych. Wielu, zwłaszcza na Zachodzie, nadal postrzega Chiny w kontekście LNG jedynie jako gigantycznego importera lub w najlepszym przypadku jako rynek dla zagranicznych technologii upłynniania. Jest to duże uproszczenie, jeśli nie wprowadzające w błąd. Tak naprawdę w ciągu ostatniej dekady rozwinął się tu cały ekosystem – od projektowania i produkcji sprzętu kriogenicznego po złożoną inżynierię pod klucz. I ten potencjał nie jest już tylko do użytku wewnętrznego.

Od importowania wiedzy po własne opracowania

Wszystko zaczęło się oczywiście od transferu technologii. Duże projekty, takie jak pierwsze terminale odbiorcze, powstawały przy aktywnym udziale zachodnich firm inżynieryjnych i dostawców podstawowego sprzętu. Ale chińscy inżynierowie szybko się nauczyli. Sam widziałem, jak stopniowo zmieniał się skład specjalistów technicznych na budowach – początkowo byli to głównie zagraniczni nadzorcy, a po kilku latach kluczowe decyzje podejmowały już lokalne zespoły inżynieryjne.

Punktem zwrotnym, moim zdaniem, było położenie nacisku na lokalizację sprzętu krytycznego. Nie tylko produkcja montażowa, ale rozwój. Weźmy na przykład wymienniki ciepła – serce każdej linii upłynniania. Zaledwie siedem lat temu nie było mowy o domowych spiralnych wymiennikach ciepła do projektów na dużą skalę. Obecnie kilku chińskich producentów nie tylko pokrywa krajowe zapotrzebowanie na jednostki średniotonażowe, ale także zaczyna je oferować na potrzeby projektów międzynarodowych. Jakość? Pytanie jest złożone. Wczesne próbki oczywiście rodziły pytania dotyczące niezawodności w trybach cyklicznych, ale iteracje postępują bardzo szybko. Pod pewnymi względami, zwłaszcza ceną i czasem produkcji, stanowią już poważną konkurencję.

Warto w tym miejscu wspomnieć o roli takich instytutów projektowych jakChengdu Yizhi Technology Co.(ich strona internetowa tohttps://www.yskjhx.ru). To tylko przykład struktury, która wyrosła z dużej firmy technologicznej, Huaxi Technology. Nie tylko rysują projekty na licencji, ale zajmują się adaptacją i integracją technologii dla konkretnych, często bardziej złożonych warunków - na przykład skraplania towarzyszącego gazu na odległych polach o dużej zawartości zanieczyszczeń. Ich doświadczenie jest praktyczną odpowiedzią na pytanie o głębokość rozwoju technologii w kraju.

Testy terenowe: gdzie chińskie rozwiązania już działają

Teoria jest teorią, ale praktyka decyduje o wszystkim. Najbardziej przekonującym argumentem są działające obiekty. I oni są. Mówimy nie tylko o megafabrykach, ale o projektach niszowych, ale demonstracyjnych. Przykładem mogą być modułowe instalacje LNG o małej i średniej mocy. Chińskie firmy stały się tu jednymi ze światowych liderów pod względem liczby zrealizowanych projektów. Instaluje się je w odległych elektrowniach i na polach gazowych w celu wykorzystania jako paliwo silnikowe.

Jeden ze znanych mi dyrektorów technicznych, który pracował nad takim projektem w Azji Środkowej, mówił o pułapkach. Instalacja dostarczona stronie chińskiej ogólnie działała, ale były pewne niuanse z automatyką - system sterowania był zbyt „zamknięty”; w najmniejszej sytuacji awaryjnej trzeba było wezwać specjalistę z Chin, co skutkowało długimi przestojami. To klasyczne problemy związane z rozwojem – świetny sprzęt, ale słaba obsługa posprzedażna i brak elastyczności. Jednak uczą się z tego. Dzięki nowszym kontraktom widać już, że oprogramowanie staje się coraz bardziej otwarte, a lokalni inżynierowie zaczęli się głębiej szkolić.

Innym przypadkiem jest udział w modernizacji i rozbudowie starych terminali w Azji Południowo-Wschodniej. Chińczycy przychodzą tam nie z gotową technologią Air Products, ale z własnym, kompleksowym rozwiązaniem, które często okazuje się tańsze i szybsze w realizacji. Chociaż czasami poprzez zastosowanie bardziej standardowych modułów, a nie całkowicie niestandardowego projektu. Dla wielu klientów dysponujących ograniczonym budżetem jest to akceptowalny kompromis.

Słabe ogniwa w łańcuchu

Mówiąc o eksporcie technologii, nie możemy przymykać oczu na problemy. Najważniejszym z nich jest wciąż niewystarczająca historia w segmencie wielkotonażowym. Budowa zakładu o wydajności 0,5 mln ton rocznie to jedno, ale podjęcie kontraktu EPC na zakład o wydajności 5 mln ton w technologii np. C3MR czy DMR to zupełnie inny poziom ryzyka i odpowiedzialności. Banki i ubezpieczyciele realizujący projekty międzynarodowe są bardzo konserwatywni; potrzebują sprawdzonych rozwiązań z dziesięcioleciami niezawodnego działania.

Drugim problemem są standardy i ramy regulacyjne. Chińskie firmy są przyzwyczajone do pracy według własnych standardów GB, które choć zharmonizowane z międzynarodowymi, wciąż się różnią. Dla kupującego z Afryki lub Ameryki Łacińskiej stwarza to dodatkowe trudności z certyfikacją i przyszłą obsługą. Konieczne jest albo udowodnienie równoważności, co zajmuje dużo czasu, albo przeprojektowanie zgodnie z ASME lub EN, co neguje przewagę kosztową.

Trzecia to bariera kulturowa i komunikacyjna. Inżynieria to nie tylko rysunki, to ciągłe negocjacje, zmiany i rozwiązywanie nieoczekiwanych problemów na miejscu. Sztywna hierarchia w chińskich firmach czasami powoduje, że inżynier na miejscu nie może szybko podjąć decyzji bez zgody centrali, co spowalnia cały proces. Zachodni konkurenci są pod tym względem bardziej elastyczni. Ale i tutaj widać postęp: międzynarodowe działy chińskich firm inżynieryjnych aktywnie rekrutują lokalny personel i przekazują większe uprawnienia.

Jaki jest wynik? Nie czarny i nie biały

Czy zatem Chiny nowym eksporterem technologii LNG? Odpowiedź brzmi: tak, ale z ważnymi zastrzeżeniami. Jest uznanym i bardzo agresywnym eksporterem rozwiązań dla małych i średnich tonów, a także do zastosowań niszowych. Jej mocnymi stronami są szybkość, koszt i chęć podejmowania projektów złożonych pod względem surowcowym.

Na rynku podstawowych technologii upłynniania na dużą skalę jest nadal bardziej potencjalnym graczem. Ale ten potencjał jest ogromny. Wsparcie rządu w postaci pożyczek z chińskich banków, polityka Pasa i Szlaku otwierająca drzwi do projektów infrastrukturalnych i, co najważniejsze, wewnętrzne doświadczenie inżynieryjne zgromadzone przez lata boomu budowlanego – to wszystko tworzy mocny fundament.

Jestem pewien, że za pięć do siedmiu lat zobaczymy pierwszy w pełni chiński kontrakt EPC na dużą instalację LNG za granicą. Najprawdopodobniej będzie to projekt ściśle powiązany z chińskimi funduszami i interesami. A wtedy, jak widać, technologia naszego własnego rozwoju dla megafabryk dojrzeje. Zatem pytanie w tytule jest już nieaktualne. Bardziej słuszne jest pytanie nie „czy to?”, ale „jak szybko i w jakich segmentach Chiny zmienią obecny układ sił?” Proces ten już trwa, a ignorowanie go oznacza popełnienie błędów w prognozach na cały kolejny dziesięcioletni cykl w branży.