Chiny: lider technologii LNG? 

Kiedy mówią o przywództwie w LNG, wszyscy od razu patrzą na Katar, Australię i USA. Chiny często pojawiają się gdzieś na boku tej listy, rzekomo duży rynek, ale nic więcej. To jest pierwsza luka w postrzeganiu. Bo jeśli zagłębić się w samą technologiczną kuchnię – a ja zajmowałem się projektami od Szanghaju po Xinjiang – obraz zaczyna się zmieniać. Nie powiem, że wszystkich już wyprzedziliśmy, ale trajektoria i skala przełomu technologicznego w segmencie skroplonego gazu ziemnego na przestrzeni ostatnich ośmiu lat każe nam poważnie myśleć. I nie mówimy tylko o skali produkcji, ale o całym łańcuchu: od projektowania i budowy zakładów po urządzenia kriogeniczne i rozwiązania logistyczne.

Od importowania technologii po ich adaptację: jak to się wszystko zaczęło

Pamiętam, że dziesięć lat temu standardowym sposobem było pozyskiwanie zachodnich lub koreańskich wykonawców do kontraktów EPC. Wszystkie kluczowe technologie – procesy upłynniania, wymienniki ciepła, turboekspandery – zostały zaimportowane. Chińskie firmy działały wówczas bardziej w roli współinwestorów lub klientów. Ale nawet w tej roli zaczęły pojawiać się jego własne cechy. Na przykład rygorystyczne wymagania dotyczące lokalizacji sprzętu już na etapie kontraktu. To nie jest tylko polityka, to był sposób na „zajrzenie pod maskę”.

To właśnie dzięki takim wymaganiom rozpoczęła się inżynieria odwrotna i, co ważniejsze, adaptacja. Warunki klimatyczne panujące w północnych Chinach i wymagania w zakresie efektywności energetycznej odbiegające od zachodnich standardów – to wszystko zmusiło nas do ponownego rozważenia gotowych rozwiązań. Widziałem projekty, w których początkowo opracowana technologia skraplania (powiedzmy AP-C3MR) została następnie poważnie zmodyfikowana przez lokalnych inżynierów, aby spełniała specyficzne parametry gazu ze złóż w Syczuanie. W rezultacie powstał produkt hybrydowy.

Warto w tym miejscu wspomnieć o roli takich instytutów projektowych jak m.inChengdu Yizhi Technology Co. (https://www.yskjhx.ru). To nie jest przypadkowa nazwa. Instytut ten, stworzony przez Huaxi Technology, jest jednym z tych, które wyrosły z potrzeby głębokiego dostosowania technologii chemicznych i kriogenicznych do lokalnych realiów. Przeglądając ich portfolio widać nie kopie, a rozwiązania uwzględniające specyfikę chińskich surowców i bazy produkcyjnej. Ich praca jest dobrym przykładem etapu przejściowego, kiedy kraj przestaje być biernym nabywcą technologii.

Przełom w „sprzętu”: pompy kriogeniczne i wymienniki ciepła

Jeśli proces upłynniania jest „mózgiem”, to sprzęt kriogeniczny jest „sercem?” dowolnej instalacji LNG. I tutaj postęp, moim zdaniem, jest najbardziej znaczący. Do niedawna głównym problemem była zależność od importu podstawowych wymienników ciepła. Teraz kilku chińskich producentów osiągnęło poziom, który pozwala im konkurować o kontrakty w kraju.

Osobiście odwiedziłem stanowisko badawcze jednego z tych producentów w Dalian. Mówiliśmy o wielostrumieniowych pompach kriogenicznych do załadunku LNG. Inżynierowie nie narzekali na precyzję czy materiały (to już miało miejsce), ale na długoterminową niezawodność uszczelek w warunkach ciągłych cykli termicznych. To już jest wysoki poziom problemów. Nawiasem mówiąc, ich decyzja częściowo wynikała z doświadczeń przemysłu stoczniowego – branży, w której Chiny są mocne.

Ale są też trudności. Na przykład w przypadku wielkoskalowych turboekspanderów dla elektrowni podstawowych. Są analogi, działają, ale jeśli chodzi o wydajność i czas realizacji, rozmowa z klientami jest nadal trudna. Często preferowane są sprawdzone marki niemieckie lub amerykańskie. To normalne, autorytet technologiczny zdobywa się przez dziesięciolecia.

Siła konstrukcyjna i jej pułapki

Skala budowy terminali i zakładów LNG w Chinach jest kolosalna. Wygląda na to, że w każdym większym mieście portowym trwają lub są planowane prace budowlane. Tempo budowy jest naprawdę imponujące. Tu jednak kryje się specyficzny problem, który jest mało poruszany w raportach analitycznych.

Brałem kiedyś udział w projekcie, w którym ze względu na napięte terminy realizacji pod klucz zaczęły się problemy z jakością izolacji rurociągów kriogenicznych. Wykonawca chcąc zdążyć na czas dokonał uproszczeń w procesie próżniowania izolacji wielowarstwowych. Efektem są zwiększone straty spowodowane parowaniem (BOG), co wpływa na ekonomikę całego terminalu. Musieliśmy pilnie pozyskać specjalistów ds. nadzoru, których brakowało wówczas na rynku.

To doświadczenie pokazało, że branża rozwijała się tak szybko, że standardy personelu i kontroli nie zawsze nadążały za fizyczną wielkością budowy. Teraz wydaje się, że sytuacja się stabilizuje, pojawiają się coraz bardziej wyspecjalizowane firmy kontrolno-odbiorcze, ale pozostała pozostałość. Przywództwo to nie tylko szybkie budowanie, ale także takie budowanie, aby obiekt działał bezproblemowo przez 30 lat.

Koncentracja na rozwiązaniach pływających (FSRU i FLNG)

Jest to obszar, w którym Chiny mogą mieć strategiczną przewagę. Ogromne moce produkcyjne w zakresie budowy statków, szczególnie w Szanghaju i Kantonie, zostały ponownie skupione na budowie nie tylko gazowców, ale także pływających jednostek regazyfikacji (FSRU).

Pierwszy całkowicie chiński FSRU został, jeśli się nie mylę, zwodowany w 2020 roku. Ale ciekawsze jest co innego – obecnie aktywnie trwają prace nad własnymi projektami pływających zakładów upłynniania (FLNG). Technologicznie jest to o rząd wielkości bardziej skomplikowane. Rozmowy z kolegami z CSSC (China State Shipbuilding Corporation) wskazują, że kluczowym wyzwaniem nie jest sam projekt statku, ale miniaturyzacja i adaptacja technologii upłynniania pod kątem pitchingu i ograniczonej przestrzeni. Osobnym problemem jest stabilność wymienników ciepła w warunkach morskich.

Jeśli ta bariera zostanie usunięta, Chiny będą dysponować potężnym narzędziem do zagospodarowania odległych złóż przybrzeżnych i eksportu technologii do krajów, których nie stać na duże projekty lądowe. Jest to poziom gry, który różni się od zwykłego zwiększania głośności.

Patrząc na zewnątrz: eksport technologii jako wskaźnik dojrzałości

Prawdziwą miarą przywództwa jest to, że ludzie zaczynają kupować Twoje decyzje. Póki co chińskie spółki LNG to głównie inwestorzy i wykonawcy robót budowlanych za granicą (w Afryce, Pakistanie, Azji Południowo-Wschodniej). Jednak coraz częściej w pakiecie znajdują się także urządzenia technologiczne. Może nie są to jeszcze elementy najbardziej krytyczne, ale trend jest zauważalny.

Na przykład dostawy kriogenicznych zbiorników magazynujących LNG lub modułowych małych instalacji do skraplania energii rozproszonej. Firmy lubią to samoChengdu Yizhi Technology Co., z kapitałem zakładowym wynoszącym 120 milionów juanów i skupiającym się na projektowaniu, jest precyzyjnie ukierunkowana na taki niszowy, ale zaawansowany technologicznie eksport. Ich strona internetowa (yzkjhx.ru) jest skierowany na rynek rosyjskojęzyczny, co samo w sobie jest istotne - widać, gdzie szukają.

Jednakże bariera zaufania do?nieugruntowanej? dostawca technologii jest nadal wysoki. Aby temu zaradzić, potrzebny jest więcej niż jeden udany projekt referencyjny za granicą, pracujący bezawaryjnie przez pięć do siedmiu lat. Póki co jest ich niewiele. Ale już się one pojawiają, powiedzmy, w krajach SCO.

Jest zatem liderem czy nie? Zamiast wniosków

Trudno odpowiedzieć jednoznacznie. Jeśli zdobędziemy absolutne szczyty technologiczne, liderami nadal pozostają najbardziej efektywne i sprawdzone procesy. Jeśli jednak spojrzeć na koncepcję przywództwa jako na możliwość zamknięcia pełnego cyklu – od projektowania i produkcji kluczowego sprzętu po budowę i finansowanie gigantycznych projektów w krótkim czasie – to Chiny już tam są.

Główną siłą jest integracja. Możliwość połączenia potężnej obróbki metali, doświadczenia w budownictwie na dużą skalę, rosnących kompetencji projektowych i wsparcia rządowego. Tworzy to unikalny ekosystem, który może zaoferować kompleksowe rozwiązania, często bardziej elastyczne pod względem ceny i czasu niż zachodnie konsorcja.

Moim zdaniem słaby punkt nadal tkwi w „oprogramowaniu”: w głębi know-how w zakresie podstawowych procesów, w standardach jakości, które wynikają z długotrwałej eksploatacji, a nie ze specyfikacji technicznych. I to w kadrze najwyższej klasy, której na wszystkie projekty wciąż nie starcza. Przywództwo technologiczne to maraton. Chiny weszły na tor później, ale jechały w bardzo szybkim i pewnym tempie. Myślę, że za pięć lat rozmowa będzie zupełnie inna.